Բաժանորդագրությամբ8-րդ դասարան · Հոմեոստազ
Դաս 16. Հոմեոստազ։ Մաշկի դերը ջերմակարգավորման գործընթացում (էջ 57-59)
- Դասի նպատակներ
- Գիտելիք [Հ26]՝ Սովորողը կբնութագրի հոմեոստազի էությունը որպես օրգանիզմի ներքին միջավայրի հարաբերական շարժուն կայունություն, կբացատրի ջերմագոյացման (մկաններում, լյարդում սննդանյութերի ճեղքմամբ 21.000 կՋ էներգիայի առաջացում) և ջերմատվության (մաշկի միջոցով ջերմաճառագայթում՝ մինչև 60%, քրտինքի գոլորշիացում՝ 20%) հավասարակշռված մեխանիզմները, կնկարագրի ենթատեսաթմբում (հիպոթալամուս) գտնվող ջերմակարգավորման կենտրոնի համակարգող դերը, մաշկի արյունատար անոթների ռեֆլեքսային լայնացման/նեղացման և կմախքային մկանների դողի նշանակությունը: Հմտություն [Հ27]՝ Սովորողը կզարգացնի մարդու ջերմակարգավորման ռեֆլեքսային աղեղի փուլային սխեման (շոգ և ցուրտ միջավայրերում) վերլուծելու և մոդելավորելու, ջերմատվության եղանակները համեմատական մատրիցում դասակարգելու, քրտինքի գոլորշիացման և էներգիայի ծախսի հաշվարկային առաջադրանքները լուծելու, ինչպես նաև սպիտակ և սև հագուստի ջերմային կլանման տարբերությունները գիտափորձով բացատրելու հմտությունները: Արժեքային համակարգ [Հ31, Հ28]՝ Գիտակցել մարմնի կայուն ջերմաստիճանի (36,6°C) պահպանման բացառիկ նշանակությունը բջիջների ֆերմենտային ակտիվության և կյանքի գոյատևման համար, ձևավորել օրգանիզմի նպատակասլաց կոփման (ջրային, օդային, արևային պրոցեդուրաներ), եղանակին համապատասխան հագնվելու և արևահարությունից ու ցրտահարությունից պաշտպանվելու գիտակցված մշակույթ:
- Միջառարկայական կապեր
- Ֆիզիկա՝ Թերմոդինամիկայի օրենքներ, ջերմափոխանակության եղանակներ (ջերմաճառագայթում, կոնվեկցիա, ջերմահաղորդականություն), գոլորշիացման տեսակարար ջերմություն (1 գ ջրի/քրտինքի գոլորշիացման համար 2,45 կՋ էներգիայի կլանում), ջերմաստիճանային սանդղակներ և լույսի կլանում/անդրադարձում ըստ գույների: Քիմիա՝ Էկզոթերմ ռեակցիաներ, օրգանական նյութերի (ածխաջրեր, ճարպեր) բջջային օքսիդացում և ԱԵՖ-ի ու ջերմային էներգիայի անջատում լյարդում և մկաններում: Առողջ ապրելակերպ՝ Օրգանիզմի կոփման մեթոդիկա, ջերմային և արևային հարվածների կանխարգելում, առաջին օգնություն գերտաքացման և գերսառեցման դեպքում, ճիշտ ջրային հաշվեկշռի պահպանում շոգ եղանակին:
- Խաչվող հասկացություններ
- Կայունություն և փոփոխություն (Հոմեոստազ)՝ Արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի կտրուկ տատանումների (-30°C-ից մինչև +40°C) պայմաններում մարդու ներքին ջերմաստիճանը մնում է հարաբերականորեն կայուն (36,6°C)՝ շնորհիվ ինքնակարգավորվող ռեֆլեքսային մեխանիզմների: Համակարգեր և մոդելներ՝ Ջերմակարգավորումն իրականանում է նյարդային (հիպոթալամուս, մաշկային ընկալիչներ, անոթաշարժ նյարդեր) և հումորալ համակարգերի ներդաշնակ համագործակցությամբ:
- Միջին դպրոցի ՀՊՉ վերջնարդյունքներ
- **Առարկայական, հիմնական դպրոցի և ՀՊՉ վերջնարդյունքներ:** ՀՀ ԿԳՄՍՆ Առարկայական չափորոշիչ (Հիմնական դպրոց, Բաժին 1.ա.5)՝ Սովորողը բացատրում է մարդու մարմնի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, օրգանների ու համակարգերի գործառույթները, փոխադարձ կապը և հիգիենայի պահպանման կանոնները: ՀՊՉ [Հ26]՝ Բացատրել բնական համակարգերի փոխկապակցվածությունը, մարդու օրգան-համակարգերի կառուցվածքային և գործառութային միասնությունը և հոմեոստազը: ՀՊՉ [Հ27]՝ Իրականացնել գիտական հետազոտություններ, կատարել գործնական չափումներ, կազմել սխեմաներ, վերլուծել ջերմային տվյալները և անել հիմնավորված եզրակացություններ: ՀՊՉ [Հ31]՝ Դրսևորել առողջ և անվտանգ ապրելակերպի, անձնական հիգիենայի, օրգանիզմի կոփման և ջերմային խանգարումների կանխարգելման գիտակցված վարքագիծ: ՀՊՉ [Հ15]՝ Դրսևորել տրամաբանական, քննադատական և ստեղծագործական մտածողություն, տարբերակել գիտական փաստերը առօրյա սխալ պատկերացումներից («Միֆերի դետեկտիվներ»): Առաջնորդական վերջնարդյունք՝ ՄԻԱՍԻՆ ԲԱՑԱՀԱՅՏԵԼ (Collaborative Discovery)՝ Սովորողը դրսևորում է թիմում ակտիվ համագործակցելու, ֆիզիոլոգիական բարդ երևույթները համատեղ մոդելավորելու, թիմակիցների տեսակետները լսելու և փաստարկված գիտական դիրքորոշում արտահայտելու առաջնորդական կարողություն:
- Ուսուցչի նշում
- **1.:** Ախտորոշել մաշկի կառուցվածքի (էպիդերմիս, դերմա, հիպոդերմա) և գործառույթների նախորդ թեմայի յուրացման մակարդակը: **2.:** Խթանել սովորողների հետաքրքրությունը կոգնիտիվ առեղծվածի միջոցով՝ բացահայտելով մարդու մարմնում արտադրվող հսկայական էներգիայի (80 լ ջուր եռացնելու չափ) չեզոքացման բնական մեխանիզմները և ցրտից մկանային դողի առաջացման իմաստը: **3.:** Կազմակերպել խմբային հետազոտական աշխատանք 4 մասնագիտացված կենտրոններով՝ ուսումնասիրելով ջերմագոյացումը, անոթային ջերմատվությունը, քրտնարտադրությունն ու գոլորշիացումը, ինչպես նաև ենթատեսաթմբի նեյրոկարգավորիչ դերն ու կոփումը: **4.:** Համակարգել ստացված գիտելիքները երկբևեռ համեմատական մատրիցի, կարծրատիպի գիտական կոտրման (միֆերի դետեկտիվներ), մտքի քարտեզագրման և տարբերակված առաջադրանքների միջոցով:
Կիրառվող մեթոդը՝ «Դերմատո-հոմեոստատիկ աուդիտ» (նախորդ դասի՝ Մաշկի գործառույթները և կառուցվածքը թեմայի յուրացման արագ ստուգում)։ Մանկավարժական բովանդակություն՝ 5 փակ հարցերից բաղկացած արագ թեստ 1. Մաշկ
Մուտք գործեք՝ ամբողջական դասապլանը տեսնելու համար
Ստեղծեք հաշիվ կամ մուտք գործեք՝ շարունակելու համար։