Ֆոտոսինթեզ. բույսերի խոհանոցը

Անհրաժեշտ նյութեր.

• Երկու նույնանման բույս՝ մեկը մութ պահարանում պահված 3 օր

• Ջրիմուռ կամ էլոդեա, ապակե անոթ, ջուր

• Սեղանի լամպ

• Դիտարկման աշխատաթերթեր

Ակնկալվող վերջնարդյունքներ. աշակերտը թվարկում է ֆոտոսինթեզի պայմանները, բացատրում լույսի դերը և կապում գործընթացը թթվածնի արտադրության հետ։

Տևողությունը՝ 5 րոպե։

Կապ նախորդ դասի հետ՝ բույսի օրգանները և տերևի կառուցվածքը։

1. Բույսի ո՞ր օրգանում է ընթանում սննդանյութերի արտադրությունը։

2. Ի՞նչ գույն ունի քլորոֆիլը և ինչո՞ւ։

3. Ի՞նչ է բույսը ստանում արմատների միջոցով։

Ուսուցիչը գրանցում է սխալ պատկերացումները (օրինակ՝ «բույսը սնվում է հողից») և վերադառնում դրանց «Կշռադատում» փուլում։

Տևողությունը՝ 7 րոպե։

Ուսուցիչը դասարան է բերում երկու բույս՝ մեկը առողջ և կանաչ, մյուսը՝ 3 օր մթության մեջ պահված, գունատ։

Հարց. «Երկուսն էլ ջրել եմ միանման։ Ինչո՞ւ են տարբեր տեսք ունեն»։

Աշակերտները առաջարկում են վարկածներ, ուսուցիչը գրում է բոլորը գրատախտակին՝ առանց գնահատելու։ Վարկածներից մեկը դառնում է դասի ստուգման առարկա։

Տևողությունը՝ 18 րոպե։

Փորձ (10 րոպե). ջրիմուռը տեղադրվում է ջրով անոթում, լամպը միացվում է։ Աշակերտները դիտարկում են տերևների մակերևույթին առաջացող գազի պղպջակները և հաշվում դրանք 1 րոպեում՝ լամպը մոտ և հեռու դիրքերում։

Ուսուցչի ամփոփում (8 րոպե). ֆոտոսինթեզի պարզեցված հավասարումը։

Ածխաթթու գազ + ջուր + լույսի էներգիա → գլյուկոզ + թթվածին

• Պայմաններ՝ լույս, ջուր, ածխաթթու գազ, քլորոֆիլ

• Արգասիքներ՝ օրգանական նյութ (սնունդ) և թթվածին

• Վայրը՝ տերևի բջիջների քլորոպլաստներ

Տևողությունը՝ 10 րոպե։

Աշակերտները վերադառնում են սկզբնական վարկածներին և որոշում, թե որոնք հաստատվեցին փորձով։

Քննարկման հարցեր.

• Ինչո՞ւ մթության մեջ պահված բույսը գունատվեց։

• Ի՞նչ կլիներ, եթե բույսը ունենար լույս, բայց ոչ ջուր։

• Ինչո՞ւ են ասում, որ անտառները «մոլորակի թոքերն» են։

Ուսուցիչը հատուկ անդրադառնում է «բույսը սնվում է հողից» սխալ պատկերացմանը՝ հողը տալիս է ջուր և հանքային աղեր, բայց սնունդը բույսը արտադրում է ինքը։

Տևողությունը՝ 5 րոպե։

Աշակերտները լրացնում են դասի եզրակացությունը մեկ նախադասությամբ՝ «Ֆոտոսինթեզը գործընթաց է, որի ընթացքում բույսը լույսի էներգիայով ջրից և ածխաթթու գազից արտադրում է սնունդ և թթվածին»։

Ելքային տոմս. թվարկել ֆոտոսինթեզի 3 անհրաժեշտ պայման։

Տնային առաջադրանք. դիտարկել տանը մի բույս 3 օր՝ պատուհանից հեռու տեղափոխելով, և գրանցել փոփոխությունները։